Alcohol en de wetgever
Aan de hand van vragen over verschillende kanten van het beleid worden de inhoudelijke kanten belicht.
- Zegt de wet iets over alcoholgebruik op het werk?
De wetgever heeft de risico´s van alcohol voor veiligheid en gezondheid onderkend en onder meer grenzen gesteld aan het maximale bloedalcoholgehalte (BAG) bij het besturen van voertuigen. Zo zijn normen opgenomen in de WegenVerkeersWet, de Luchtvaartwet en de Scheepsvaartverkeerswet. Alcoholgebruik op het werk is echter niet bij wet verboden.
In het Nieuw Burgerlijk Wetboek staat wel een artikel dat als de werknemer zich ondanks waarschuwing overgeeft aan dronkenschap of ander ‘liederlijk gedrag’, er reden is voor ontslag. Een ontbinding van de arbeidsovereenkomst is alleen mogelijk wanneer er een geschreven alcoholbeleid bestaat en dit voldoende bekend wordt gemaakt en de betrokkene een reële kans heeft gehad om dit gedrag te veranderen.
De Arbeidsomstandighedenwet (Arbo-wet, 1998) bevat geen specifieke bepalingen inzake alcoholgebruik. Wel biedt deze wet een algemeen kader vanwege de zorg voor veiligheid en gezondheid. De uit de Arbowet voortvloeiende RI&E en de verplichting tot een verzuimbeleid bieden enkele aanknopingspunten voor een alcoholbedrijfsbeleid.
Wetten als de :
- Wet Poortwachter,
- Wet Uitbreiding Loondoorbetaling Bij Ziekte (WULBZ),
- Premie en marktwerking bij Arbeidsongeschiktheid (PEMBA) en
- Wettelijke Arbeidsongeschiktheid,
dringen bij werkgevers aan op het voeren van een alcoholbedrijfsbeleid. Deze wetten leggen de financiële gevolgen van ziekte en arbeidsongeschiktheid voornamelijk bij de werkgever. Een ander gegeven dat voor een alcoholbedrijfsbeleid pleit is de financiële aansprakelijkheid van werkgevers bij calamiteiten. Tenzij het alcoholbedrijfsbeleid via een CAO geregeld is, kan het beleid alleen ingevoerd worden met toestemming van de Ondernemingsraad. Bij een kleine organisatie zonder Ondernemingsraad moet een werknemersvertegenwoordiging het beleid goedkeuren.
- Zijn er CAO’s of Reglementen die bepalingen kennen over alcoholgebruik tijdens werktijd?
Ja, in de transportsector, het beveiligingswezen, stukadoors-, afbouw- en terrazzobedrijven staan er bepalingen in de CAO over alcoholgebruik tijdens werktijd. Daarnaast verbiedt het Algemeen Rijksambtenaren Reglement het bezit en gebruik van alcohol op de werkplek. Om te weten of er in de CAO van het bedrijf waar men werkzaam is bepalingen zijn opgenomen met betrekking tot alcoholbeleid, is het van belang de CAO te kennen.
- Wat bemoeilijkt het handhaven van een alcoholbeleid?
Door de angst voor ontslag zal een werknemer proberen zijn versla-ving aan alcohol te verbergen. Er heerst een taboe op verslaving, zowel bij de werknemer als de werkgever, maar ook bij de bedrijfsarts.
- Wat zijn belangrijke aandachtspunten bij het opzetten van een risicoanalyse bij vermoedelijke alcoholverslaving van een werknemer?
Een goede dossiervorming is erg belangrijk. Bij het voeren van een gesprek met de werknemers zijn de volgende punten belangrijk:
- Wanneer de werknemer het alcoholgebruik blijft ontkennen, respecteer dit dan, maar blijf terugkomen op het functioneren van de mede-werker en de noodzaak om dit te verbeteren.
- Maak duidelijke afspraken tijdens het gesprek, zoals wat er moet verbeteren en op welke termijn, en leg dit ook weer vast.
- Geef zonodig aan dat u overleg wilt voeren met de personeelsfunctionaris of andere leden van het sociaal medisch kader.
- Benadruk dat het niet de bedoeling is om de werknemer kwijt te raken, maar dat u zich zorgen maakt.
- Wat laat de rechtbank bij ontslagaanvragen op grond van disfunctioneren als gevolg van probleemdrinken zwaar wegen?
Is er een geschreven alcoholbeleid en is dit voldoende bekend gemaakt Heeft betrokkene een reële kans gehad het gedrag te veranderen (schriftelijke rapportage van de gesprekken met handtekening werk-nemer van belang).
- Wat zijn mogelijke sancties bij geconstateerd alcoholgebruik tijdens het werk?
- Tijdelijke schorsing - Onvoorwaardelijke schorsing
- Boete - Uitstel salarisverhoging - Berisping
- Aantekening in Personeelsdossier
- Naar huis sturen (op eigen kosten) en vrije dag inleveren
- Bij weigering alcohol/drugstest of hulpaanbod: officiële waarschuwing
- Het onder invloed zijn van alcohol/drugs/medicijnen tijdens kritieke werkzaamheden: ontslag op staande voet (situatie afhankelijk)
- Bij overtreding wegen verkeerswet door alcohol gebruik, of niet in staat werk uit te oefenen vanwege wettelijke sanctie: schorsing of tijdelijke overplaatsing.
